W 2027 r. samorządy otrzymają z PIT, CIT i subwencji ogólnej 288,7 mld zł. To o 17,6 mld zł (6,5%) więcej niż w 2026 r. Po skoku o 9,5% w 2026 r. nowy system dochodów JST wchodzi w fazę normalizacji: wzrost jest wolniejszy, ale nadal wyższy od inflacji.
Rozłożyliśmy kwoty z kalkulatora MF na czynniki pierwsze i porównaliśmy je z latami 2025 i 2026.
Źródło: zestawienia MF na 2025 r., 2026 r. i 2027 r. Kwoty należne po korekcie z tytułu zamożności, w mld zł.
Udział w PIT da samorządom w 2027 r. 205,8 mld zł, czyli 71,3% całej puli. Wzrost wynosi 6,6%, czyli prawie o połowę mniej niż rok wcześniej (11,4%).
W 2026 r. udziały w CIT spadły z 28,2 do 27,5 mld zł, choć wszystko inne rosło. W 2027 r. odbijają do 29,7 mld zł (+8,1%) i są najszybciej rosnącym źródłem.
Subwencja ogólna wyniesie 53,2 mld zł, o 5,3% więcej niż w 2026 r., przy czym 183 JST nie otrzyma subwencji w 2027 r. (147 gmin, 35 powiatów i 1 województwo).
W 2026 r. najwięcej zyskały gminy, a województwa jako jedyne straciły. W 2027 r. jest odwrotnie: najszybciej rosną dochody województw i miast na prawach powiatu, a gminy i powiaty wyraźnie zwalniają.
| Kategoria JST | 2027 (mld zł) | Zmiana 2026/2025 | Zmiana 2027/2026 |
|---|---|---|---|
| Gminy | 124,2 | +11,7% | +5,5% |
| Miasta na prawach powiatu | 97,5 | +9,7% | +7,7% |
| Powiaty | 40,7 | +10,1% | +5,4% |
| Województwa | 26,3 | −1,8% | +8,3% |
| Razem | 288,7 | +9,5% | +6,5% |
Średnia dla kraju wygląda dobrze, ale rozrzut między samorządami jest duży. Wzrost dochodów w prawie co trzeciej JST mieści się w przedziale 5-8%, a 736 jednostek rośnie wolniej niż prognozowana inflacja na 2026 r. (2,8%) albo traci.
| Zmiana dochodów 2027/2026 | Liczba JST |
|---|---|
| Wzrost | 2 562 |
| powyżej 12% | 89 |
| 8 do 12% | 384 |
| 5 do 8% | 902 |
| 2,8 do 5% | 695 |
| 0 do 2,8% | 492 |
| Spadek | 244 |
| 0 do -2,8% | 143 |
| -2,8 do -5% | 48 |
| -5 do -8% | 34 |
| -8 do -12% | 9 |
| poniżej -12% | 10 |
Dane pokazują, że 2027 r. będzie dla większości samorządów rokiem umiarkowanego wzrostu. Dochody wzrosną w 2 562 JST, czyli w 91% wszystkich jednostek.
Najliczniejsza grupa to 902 samorządy ze wzrostem 5-8%. Kolejne 695 rośnie o 2,8-5%, czyli nieco powyżej inflacji. Wzrost wyraźnie wyższy, powyżej 8% dotyczy 473 JST, w tym tylko 89 powyżej 12%.
Realnie bez wzrostu pozostają 492 samorządy, które rosną o mniej niż 2,8%. Formalnie mają więcej pieniędzy niż w 2026 r., ale po uwzględnieniu inflacji ich budżet realnie się nie powiększa.
Nominalny spadek dotyczy 244 JST, w tym 232 gmin i 12 powiatów.
W sumie co czwarta JST (736) będzie miała w 2027 r. wzrost niższy od inflacji albo spadek. Dla tych samorządów planowanie wydatków na poziomie z 2026 r. oznacza w praktyce cięcia.
Wzrost dochodów trzeba zestawić z wydatkami, które rosną niezależnie od algorytmu MF: płacami w oświacie i administracji, energią i wkładem własnym do inwestycji. Kilka rzeczy warto sprawdzić u siebie:
Dla zdecydowanej większości samorządów 2027 r. będzie rokiem wzrostu dochodów. O sytuacji finansowej JST zdecyduje jednak nie sama skala tego wzrostu, lecz to, czy wydatki bieżące będą rosły wolniej niż dochody.
Więcej o przygotowaniu budżetu: o projekcie budżetu na 2027.