Zmiany w finansach publicznych przestały być odległą wizją kreśloną w ministerialnych kuluarach – one stają się faktem na naszych oczach. Ostatnia publikacja projektu rozporządzenia w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych to wyraźny sygnał, że reforma nabiera ostatecznych kształtów. Nowe zasady sporządzania budżetów oraz Wieloletnich Prognoz Finansowych są bliżej, niż przypuszczaliśmy. Czy czeka nas rewolucja w finansach publicznych?
Stajemy przed zmianami, które nie są już tylko teoretycznym projektem, ale konkretnym wymogiem płynącym z Krajowego Planu Odbudowy. Reforma Systemu Budżetowego, która właśnie trafia do Sejmu, to próba uporządkowania finansów całego państwa. Zmiany te, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się jedynie technicznymi modyfikacjami, w rzeczywistości będą miały istotny wpływ na codzienną pracę, elastyczność w zarządzaniu budżetem oraz procedury sprawozdawcze.
Największa zmiana systemowa dotyczy prezentacji wydatków. Ustawodawca zdecydował się na ujednolicenie sposobu prezentacji danych w budżecie państwa i w budżetach JST. Zgodnie z koncepcją nowego systemu klasyfikacyjnego (kamień milowy A1G), ustawa przebudowuje grupy wydatków. Aby zapewnić spójność między budżetem centralnym a budżetami lokalnymi, JST również muszą zastosować nowy podział. Jedną z najważniejszych, planowanych zmian jest wyodrębnienie nowej grupy: "transfery majątkowe". Jej celem jest pokazanie, ile środków samorząd faktycznie inwestuje bezpośrednio (np. buduje szkołę), a ile jedynie przekazuje innym podmiotom w formie dotacji inwestycyjnych na ich majątek.
Głównym zadaniem nowego segmentu ekonomicznego jest to, aby wprowadzane nowe kody operacji (numery paragrafów) wchodziły w skład i precyzyjnie agregowały się do nowych, ustawowych grup wydatkowych określonych w znowelizowanym art. 124 ustawy o finansach publicznych. W nowym układzie konkretne przedziały paragrafów zarezerwowano dla odpowiednich grup:
Kolejna zmiana to odpowiedź na wieloletnie postulaty samorządów. Dotyczy ona uelastycznienia gospodarki finansowej JST i uproszczenia realizacji przedsięwzięć wieloletnich. Zmiany dotyczą art. 232 uofp. Do tej pory organ stanowiący (rada/sejmik) mógł upoważnić zarząd JST do dokonywania zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków w WPF tylko w odniesieniu do projektów unijnych. Po zmianach, rada będzie mogła upoważnić zarząd do dokonywania takich zmian dla wszystkich przedsięwzięć wieloletnich, pod warunkiem, że zmiany te nie pogorszą wyniku budżetu dla każdego roku objętego prognozą. To ogromne ułatwienie, które pozwoli nam szybciej reagować na zmieniające się realia inwestycyjne bez konieczności zwoływania sesji rady dla każdego przesunięcia.
Zwiększono również zakres upoważnień, jakich rada może udzielić zarządowi w trakcie roku (art. 258 uofp). Dodano możliwość dokonywania zmian w planie dochodów i wydatków w związku z otrzymaniem darowizn celowych. To zmiana o dużym znaczeniu praktycznym – pozwoli ona na błyskawiczne wprowadzanie do budżetu środków zewnętrznych, np. darowizn przekazywanych na usuwanie skutków klęsk żywiołowych czy pomoc w sytuacjach kryzysowych, bez konieczności każdorazowego zwoływania sesji rady.Kolejny obszar zmian, który będzie wymagał od naszych służb finansowych szczególnej czujności, dotyczy art. 255 ustawy o finansach publicznych. Przepis ten reguluje zasady przekazywania dochodów pobranych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej. Ustawodawca doprecyzował zasady rozliczeń końcoworocznych. Dochody pobrane w okresie od 21 do 31 grudnia muszą zostać przekazane na rachunek dysponenta części budżetowej w nieprzekraczalnym terminie do 8 stycznia roku następnego (lub w pierwszy dzień roboczy po tym terminie).
W praktyce oznacza to, że pierwsze dni stycznia będą wymagały od nas pełnej mobilizacji, aby zamknąć rozliczenia z administracją rządową bez zbędnej zwłoki. Najistotniejszą zmianą jest wprowadzenie nowego ustępu 6, który zmienia reguły gry w przypadku uchybienia terminom. Od teraz każda kwota przekazana po terminie będzie obciążona odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.Z perspektywy prac organu stanowiącego i komisji rewizyjnej doprecyzowano przepisy dotyczące procedury udzielania absolutorium. Zgodnie ze znowelizowanym prawem, przed podjęciem uchwały absolutoryjnej, komisja rewizyjna oraz organ stanowiący JST będą miały formalny obowiązek zapoznać się z opinią Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) o wniosku komisji rewizyjnej. Jest to usunięcie luki prawnej i ujednolicenie przepisów uofp z ustawą o regionalnych izbach obrachunkowych. Zmiana ta znajdzie zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań za 2026 rok.
W świecie finansów publicznych zmiany to codzienność, ale wiemy, że nadchodząca reforma klasyfikacji budżetowej budzi szczególne emocje. Jako Skarbnicy i pracownicy wydziałów finansowych, bierzecie na siebie ogromną odpowiedzialność. Dlatego w Publink nie patrzymy na to jak na „problem techniczny”, ale jak na wyzwanie, w którym chcemy Wam po prostu pomóc.
Wejście w platformę ePublink dzisiaj to danie sobie czasu na spokojne oswojenie się z narzędziem. Dzięki temu, gdy reforma wejdzie w życie, będziecie już ekspertami w swoim systemie, a zmiana klasyfikacji okaże się jedynie drobną korektą kursu, a nie rewolucją.
Administracja to przede wszystkim ludzie. Naszą misją jest sprawić, by te wielkie zmiany legislacyjne były dla Was jak najmniej odczuwalne w codziennej pracy. Jeśli chcesz porozmawiać, chętnie zademonstrujemy jak możemy pomóc w codziennych obowiązkach.