Nowelizacja ustawy o finansach publicznych stała się faktem! Publikacja w Dzienniku Ustaw (poz. 426) wyznacza nowy kalendarz działań dla każdego Skarbnika. Większość przepisów zacznie obowiązywać już 14 kwietnia 2026 roku, wprowadzając wyczekiwaną elastyczność w zarządzaniu lokalnymi finansami. Należy jednak pamiętać, że nowa swoboda idzie w parze z zaostrzonymi rygorami sprawozdawczymi. Choć zmiany w klasyfikacji wydatków najmocniej odczujemy przy projektowaniu budżetu na 2027 rok, proces adaptacji do nowych standardów rozliczeniowych musimy zacząć już teraz.
Najważniejszą zmianą w tym przepisie jest rozszerzenie kompetencji zarządu JST w zakresie dokonywania zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej. Organ stanowiący może teraz upoważnić zarząd JST do dokonywania zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków na realizację wszystkich przedsięwzięć wieloletnich, a nie, jak dotychczas, wyłącznie tych finansowanych z udziałem środków unijnych. Warunkiem skorzystania z tego upoważnienia jest to, aby wprowadzane zmiany nie pogorszyły wyniku budżetu dla każdego roku objętego prognozą. Dodatkowo, upoważnienie to obejmuje możliwość zmiany środków przeznaczonych na finansowanie tych przedsięwzięć (w tym wkładu własnego beneficjenta), wynikających z rozstrzygniętych konkursów programowych. Dla Skarbnika oznacza to znacznie większą elastyczność i przyspieszenie wydatkowania środków na realizację lokalnych projektów, w tym tych z perspektywy finansowej 2021–2027. Zmiany wchodzą w życie już 14 kwietnia br., co pozwala na aktualizację już uchwalonych Wieloletnich Prognoz Finansowych poprzez modyfikację zakresu udzielonych upoważnień. Szerzej o szczegółach i praktycznych aspektach tych rozwiązań opowiem podczas naszego najbliższego webinaru.
Wprowadzone w ramach dialogu z Komisją Europejską nowe przepisy (kamień milowy KPO A2aG) rewolucjonizują sposób planowania państwowych wydatków, nakładając na administrację rządową rygorystyczny obowiązek oceny efektywności inwestycji. Nowy system wprowadza przejrzystą hierarchię kontroli: projekty powyżej 10 mln zł wymagają szczegółowej analizy, te o wartości przekraczającej 100 mln zł muszą być publicznie ogłaszane, natomiast w przypadku gigantycznych przedsięwzięć wartych ponad 500 mln zł pełne oceny będą publikowane w BIP. Co kluczowe dla lokalnych społeczności, nowelizacja ustawy o finansach publicznych wprost wyłącza z tych obowiązków jednostki samorządu terytorialnego, ich związki oraz spółki komunalne z większościowym udziałem samorządu. Dzięki temu strategicznemu zwolnieniu lokalne finanse i administracja unikną biurokratycznego paraliżu, zachowując elastyczność w realizacji inwestycji bliskich mieszkańcom.
Przygotowanie budżetu na rok 2027 będzie dla Skarbników procesem wyjątkowym – wszystko za sprawą gruntownego odświeżenia układu klasyfikacyjnego. Nowelizacja art. 236 ustawy o finansach publicznych wprowadziła nowe grupowanie wydatków w uchwałach budżetowych Jednostek Samorządu Terytorialnego , które jest ściśle skorelowane z nowym układem wydatków przewidzianym dla budżetu państwa. Głównym celem tej zmiany jest ujednolicenie sposobu prezentacji danych w całym sektorze finansów publicznych oraz bardziej czytelne oddanie charakteru ekonomicznego ponoszonych kosztów.
W ramach wydatków bieżących wyraźnie wyodrębniono m.in. uposażenia i wynagrodzenia, transfery bieżące, świadczenia na rzecz osób fizycznych oraz wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek (w tym wyszczególnione daniny publiczne i zakupy towarów i usług. Nowością wynikającą z nowelizacji ustawy o finansach publicznych jest także wyodrębnienie z dotychczasowej ogólnej puli wydatków majątkowych środków przekazywanych innym podmiotom do nowej grupy transferów majątkowych. Zmiana polega m.in. także na wyraźnym wyodrębnieniu środków unijnych.
Ważne: Zmiany ustawowe wymuszają głęboką nowelizację Rozporządzenia w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych. Projekt tego dokumentu, kluczowy dla technicznego przygotowania budżetów, pojawił się na stronach Rządowego Centrum Legislacji 26 lutego br. i jest w trakcie procedowania.
Należy jednak mieć na uwadze, że tak głęboka reforma klasyfikacji niesie ze sobą istotne ryzyka operacyjne – przede wszystkim konieczność błyskawicznego wdrożenia w nowe przepisy nie tylko Skarbników, ale również całego pionu pracowników merytorycznych oraz pracowników jednostek organizacyjnych, co przy braku odpowiedniego przeszkolenia może skutkować licznymi błędami w planowaniu i księgowaniu. Dodatkowym zagrożeniem jest utrata bezpośredniej porównywalności danych z latami ubiegłymi oraz konieczność pilnej aktualizacji systemów informatycznych, co w połączeniu z nowym nazewnictwem grup wydatków może paraliżować proces konstruowania budżetu. Więcej o tym, jak sprawnie przeprowadzić jednostkę przez tę reformę, dowiecie się podczas naszego nadchodzącego spotkania online.
Przedstawione powyżej zmiany to zaledwie urywek tego, co wprowadza nowelizacja ustawy o finansach publicznych. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej i z wyprzedzeniem przygotować swoje jednostki na nadchodzące wyzwania, zapiszcie się już teraz na nasz webinar „Jak merytorycznie i technicznie przygotować się do reformy klasyfikacji budżetowej”, który odbędzie się już 23 kwietnia 2026r. o godzinie 10:00. Bądźcie z nami na żywo – po spotkaniu przewidujemy sesję Q&A, podczas której postaramy się udzielić Wam wsparcia w obliczu nowych przepisów. Chcemy rozwiać Wasze wątpliwości i pomóc Wam przejść przez tę „rewolucję” na spokojnie i bez stresu. Przejdźmy przez to razem – do zobaczenia!