Aktualizacja 10.11.2026 r.: artykuł zaktualizowany po starcie CRU i wydaniu rozporządzenia w sprawie rejestru (Dz.U. 2026 poz. 440). Pierwsza wersja z 2.01.2026 r. opisywała przygotowania do startu.
Kiedy po raz pierwszy pojawiło się hasło „rejestr umów”, wielu potraktowało je jak odległą zapowiedź – kolejną zmianę, która „jeszcze nie teraz”. Terminy przesuwano, koncepcję doprecyzowywano, a temat wracał falami. Od 1 lipca 2026 r. Centralny Rejestr Umów działa – z konkretną konstrukcją, konkretnymi obowiązkami i konkretnymi datami. Oto najważniejsze z nich i historia, która do nich doprowadziła.
Niepozorna ustawa z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw stała się początkiem dużych zmian… w ustawie o finansach publicznych. To właśnie w tym akcie, na pozór niedotyczącym JST, po raz pierwszy pojawiło się pojęcie rejestru umów.
Wtedy rejestr definiowano jako system teleinformatyczny prowadzony przez Ministra Finansów, a obejmować miał umowy o wartości powyżej 500 zł. Jego start zapowiadano na 1 lipca 2022 r. Czasu było mało, więc nikogo nie zdziwiło, że już ustawą z 9 czerwca 2022 r. przesunięto termin na 1 stycznia 2024 r. W drugiej połowie 2023 r. okazało się, że Minister Finansów nie zdąży uruchomić rejestru, więc ustawą z 16 sierpnia 2023 r. ogłoszono kolejne przesunięcie – tym razem na 1 stycznia 2026 r.
Gdyby na tym się skończyło, od początku 2026 r. mielibyśmy już jawny rejestr umów.
W 2025 r. dużo dyskutowano o tym, od jakiej wartości umowa ma trafiać do rejestru. Projekt Ministerstwa Finansów z marca 2025 r. zakładał podniesienie progu z 500 zł do 10 000 zł, czemu sprzeciwiały się organizacje społeczne. Ostatecznie 4 grudnia 2025 r. uchwalono ustawę, w której na nowo zdefiniowano prawa i obowiązki związane z Centralnym Rejestrem Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP) – i zniesiono limit kwotowy.
Co to oznacza w praktyce? Do rejestru trafiają informacje o każdej umowie zawartej przez jednostkę sektora finansów publicznych lub na jej rzecz, która stanowi zamówienie w rozumieniu Prawa zamówień publicznych (roboty budowlane, dostawy lub usługi) i została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej, elektronicznej albo innej formie szczególnej – niezależnie od wartości. Ustawa przewiduje katalog wyłączeń, ale co do zasady publikujemy niemal wszystko. Sprawdź, które umowy trzeba publikować w CRU.
Rejestr nie dotyczy tylko urzędu gminy czy starostwa. Dotyczy wszystkich jednostek sektora, a więc również m.in. przedszkoli, szkół, CUW, ośrodków pomocy społecznej.
Od tego dnia jednostki mogą składać wnioski o założenie konta w systemie CRU. Szczegółowy tryb określiło rozporządzenie: wniosek składa kierownik jednostki albo upoważniona przez niego osoba, a użytkownicy konta jednostki mogą mieć uprawnienia administratora, wprowadzającego albo publikującego informacje o umowie. Konto można założyć także później, np. w nowo utworzonej jednostce, na tych samych zasadach.
Warto mieć też wewnętrzną procedurę: kto akceptuje „wsad” do rejestru, kto weryfikuje dane pod kątem RODO i jak wygląda ścieżka odpowiedzialności – z kluczową zasadą, że za treść odpowiada Kierownik Jednostki. Więcej o tym w artykule Odpowiedzialność za Centralny Rejestr Umów.
To właściwa „godzina zero”. Zgodnie z art. 14a ustawy z 14 października 2021 r. (w brzmieniu nadanym nowelizacją z 4 grudnia 2025 r.) obowiązek udostępniania i aktualizowania informacji w Centralnym Rejestrze Umów stosuje się do umów zawartych od 1 lipca 2026 r.
Co to oznacza w praktyce?
Na rozporządzenie czekaliśmy do wiosny. Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 30 marca 2026 r. w sprawie Centralnego Rejestru Umów JSFP (Dz.U. poz. 440) określiło m.in. tryb zakładania kont i nadawania uprawnień oraz zakres informacji o umowie. Ustaliło też, jaką wartość umowy wpisujemy: bez VAT, z uwzględnieniem opcji i wznowień, a przy umowie na czas nieoznaczony – za pierwsze 48 miesięcy. Więcej o tym w artykule CRU: Biurokratyczny koszmar czy cyfrowa rewolucja?
Zobacz też, co zyskujesz, publikując umowy do CRU z Publink Dokumenty.