Ekspertka z zakresu Wieloletniej Prognozy Finansowej, odpowiada za przygotowanie i poprawność merytoryczną WPF dla klientów licencji Premium i Ekspert. Prowadzi nadzór merytoryczny w zakresie planowania wieloletniego dla miliardowych budżetów. Autorka publikacji z zakresu prognozowania wieloletniego i zmian w ustawie o finansach publicznych oraz wykładowca na szkoleniach z zakresu WPF.
.png?width=1320&height=526&name=blog%20(7).png)
Końcówka roku to zawsze wyjątkowo intensywny czas w JST. Dopiero składaliście projekty budżetu i WPF na 2026 rok, a już gonią terminy tegorocznych sesji i zmian w bieżącym budżecie. I jak co roku wraca jak bumerang jedno pytanie: skoro przedłożono już projekty uchwał na 2026 rok, to jaka jest korelacja pomiędzy tymi dokumentami a aktualnie procedowanymi uchwałami w ramach tegorocznego budżetu? Czy muszę dokonywać dostosowania, pełnej aktualizacji, wywracać cały tegoroczny WPF do góry nogami?
Mam projekt WPF na 2026 rok i lata kolejne – co dalej?
Tak jak wspomniałam wcześniej, mamy dualizm. Dwa lata zbiegają nam się jakby w jedno. Skarbnik ma nie lada zadanie – myślami jest już w projekcie na 2026 rok i autopoprawkach, jednocześnie goni bieżące zmiany w budżecie i próbuje spiąć tegoroczny budżet. To co ważne, nie ma żadnego zapisu ustawowego, który obligował by do zerojedynkowego dostosowania aktualnego WPF do przedłożonego projektu WPF na 2026 rok i lata kolejne. Tym samym, nie mamy bezwzględnej konieczności, aby wartości w horyzoncie prognozy odzwierciedlały w pełni kwoty wykazane w przedłożonym projekcie WPF. Brak formalnego wymogu takiego dostosowania powinien być dla nas nadrzędny względem potrzeby dostosowywania. Co więcej, przedłożony przez nas projekt nie jest obowiązującym dokumentem, może znacząco odbiegać od dokumentu uchwalonego finalnie na sesji budżetowej.
Czy dostosowanie może mieć sens?
W myśl art. 226 ust. 1 ustawy o finansach publicznych „1. Wieloletnia prognoza finansowa powinna być realistyczna…”. Jak dobrze wiemy, wymóg realizmu w kontekście Wieloletniej Prognozy Finansowej jednostki samorządu terytorialnego jest absolutnie kluczowy. Realizm oznacza, że wszystkie liczby i założenia przyjęte w WPF – dotyczące dochodów, wydatków, długu i przedsięwzięć – muszą mieć rzeczywiste i obiektywne podstawy. I o ile informacje w zakresie przedsięwzięć czy długu wynikające z gospodarki finansowej na 2025 rok powinny być możliwie zbieżne w obu dokumentach, o tyle pełne dostosowanie wartości może budzić wątpliwości. Tak jak już wcześniej wspomniałam, chociażby przedłożony projekt budżetu na 2026 rok nie jest finalną wersją uchwały budżetowej, więc pełne bazowanie na nim przy obliczaniu wartości na kolejne lata, może na tym etapie nie być w pełni wiarygodne. Poza tym, zgodnie z częstą praktyką, w momencie uchwalenia WPF na 2026 rok, obecnie obowiązujący WPF najpewniej zostanie uchylony z końcem roku i od 1 stycznia planowanie będzie odbywało się w nieco nowej rzeczywistości.
Na co warto zatem zwrócić uwagę?
W listopadzie ubiegłego roku pojawiła się nowelizacja ustawy o finansach publicznych, która wprowadziła modyfikacje w kalkulacji wskaźnika z art. 243 ustawy o finansach publicznych. Mamy obecnie specyficzną sytuację odnośnie wyliczenia wartości wskaźnika w ujęciu roku bieżącego i roku projektowanego, w tym przypadku roku 2026. Otóż do wyliczenia maksymalnej obsługi zadłużenia uwzględniana jest wykonana sprzedaż mienia, co jest niezmiernie istotne przy dostosowywaniu. W świetle projektu na 2026 rok, wartości wynikające z planu na 2025 rok traktowane będą zatem jako wartości wykonane i ewentualne wpływy ze sprzedaży mienia wpłyną na poprawę maksymalnej obsługi zadłużenia w latach kolejnych. Stąd, jak można łatwo wywnioskować, jeśli JST ma wysoki plan sprzedaży mienia w 2025 roku, to do projektu jest ona brana pod uwagę i znacząco poprawia wskaźnik (kierujemy się właśnie zasadą, że przy projekcie na nowy rok, obecny rok 2025 traktowany jest już jako wykonany – technicznie dane wpisujemy do kolumny „2025 przewidywane wykonanie”). W tegorocznych zmianach, 2025 rok jest planowany, wartość sprzedaży mienia nie jest uwzględniana we wskaźniku, więc przy pełnym dostosowaniu wartości w latach prognozy 2026 + z przedłożonym projektem, może pojawić się niespełnienie art. 243. W takim przypadku stanowczo odradza się ewentualne dostosowanie. Jak dobrze wiemy, organ stanowiący JST (np. rada gminy, powiatu, sejmik województwa) nie może uchwalić budżetu, którego realizacja w roku budżetowym lub w każdym roku następującym po nim spowoduje, że relacja ta zostanie przekroczona (art. 243 ust. 1 ufp).
Przykład z życia
Gmina XYZ przedłożyła radnym i Regionalnej Izbie Obrachunkowej projekt WPF na lata 2026-2032. Oczywiście wskaźnik z art. 243 ustawy o finansach publicznych był spełniony, co szczegółowo prezentuje wykres poniżej.
Wykres 1 -Kształtowanie się relacji z art. 243 - projekt WPF na 2026 rok i lata kolejne
Źródło – opracowanie własne
Po koniec listopada zaplanowana została sesja rady, podczas której Skarbnik Gminy zamierzał przygotować projekt zmiany WPF na lata 2025-2032, w którym wartości od 2026 roku miały być zbieżne z danymi z projektu WPF na lata 2026-2032. Okazało się po dostosowaniu, że nie zostaje zachowana relacja z art. 243 i taki dokument nie może być uchwalony. Skarbnik wycofał się zatem z dostosowania i procedowano zmianę WPF, w którym zmiany dotyczyły jedynie modyfikacji w obrębie planu roku 2025 oraz zmian w przedsięwzięciach wieloletnich.
Wykres 2 -Kształtowanie się relacji z art. 243 - robocza zmiana WPF na 2025 rok dostosowana do projektu WPF na 2026 rok
Źródło – opracowanie własne
Jak się okazało po głębszej analizie, w planie na rok 2025 przyjęto wpływy w wysokości 3 milionów złotych z tytułu sprzedaży mienia, które były kluczowe w kontekście tych dwóch dokumentów. Wykres jednoznacznie wskazuje, że pełne dostosowanie nie jest możliwe.
Czy problem do nas wróci?
Po sporządzeniu sprawozdań po IV kwartale 2025 roku bardzo istotne będzie wykonanie planowanej sprzedaży mienia i oczywiście wykonanie nadwyżki bieżącej. Przy wysokich planach sprzedaży mienia i niskich realizacjach, jednostki z napiętą sytuacją wskaźnikową mogą mieć problem ze spełnieniem ustawowych wymogów. Warto zatem aktywnie wykorzystać końcówkę roku, aby ziścić w tym zakresie plan dochodów majątkowych.
A co jeśli mimo wszystko potrzebujesz skorzystać z dostosowania tegorocznej zmiany WPF do projektu WPF?
Możesz skorzystać z dedykowanego kreatora w ePublink WPF. Więcej na ten temat w naszej bazie wiedzy oraz na organizowanych przez nas szkoleniach, gdzie krok po kroku przeprowadzimy Cię przez cały proces przygotowania uchwały budżetowej oraz uchwały WPF z wykorzystaniem platformy ePublink. Pokażemy, jak sprawnie poruszać się po narzędziach systemu, aby tworzyć dokumenty zgodnie z obowiązującymi wymogami i w pełni wykorzystać jego możliwości. Najbliższe szkolenie już 4 grudnia o godzinie 10:00.
